Häzirki zaman halkara syýasatynda Merkezi Aziýa sebiti özüniň geostrategik we ykdysady ähmiýeti bilen barha uly orna eýe bolýar. Häzirki sebitara hyzmatdaşlygyň oňyn ösüşi sebitiň ýurtlarynyň arasynda diňe bir iki taraplaýyn däl, eýsem köptaraplaýyn duşuşyklaryň hem işjeňleşmegine binýat döretdi. Bu ugurda hususan-da, 2026-njy ýylyň oktýabr aýynda Türkmenistanyň «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçirilmegi meýilleşdirilýän Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy sebitiň gelejekki ösüşini kesgitlejek taryhy waka hökmünde uly gyzyklanma döredýär.
2025-nji ýylda ýyl Daşkentde geçirilen Konsultatiw duşuşykda Azerbaýjan Respublikasynyň bu formata doly hukukly gatnaşyjy hökmünde goşulmagy baradaky çözgüdiň biragyzdan kabul edilmegi sebit hyzmatdaşlygyny täze strategik basgançaga çykardy. Hazar deňziniň iki tarapyny birleşdirýän bu köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk binýady Merkezi Aziýa hem-de Gündogar-Günbatar ugurlarynyň arasyndaky ykdysady, energetika we ulag-logistika köprülerini has-da berkitmäge ýol açýar. Türkmenistanyň 2026-njy ýylda bu abraýly formata başlyklyk etmegi ýurdumyzyň sebitde parahatçylygy, durnuklylygy we oňyn goňşuçylygy pugtalandyrmak baradaky parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatynyň aýdyň ykrarnamasydyr.
Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň Gyrgyz Respublikasynyň Çolpon-Ata şäherinde geçirilen resmi däl konsultatiw duşuşykda nygtaýşy ýaly, Türkmenistan Awaza sammitine örän jogapkärçilikli çemeleşip, ony ýokary guramaçylyk we mazmun derejesinde geçirmek üçin giň gerimli taýýarlyk işlerini amala aşyrýar. Gatnaşyjy döwletlere hödürlenen gün tertibiniň taslamasy bäş sany esasy strategik ugry öz içine alýar:
- Parahatçylyk, howpsuzlyk we durnuklylyk: Sebitdäki we halkara giňişlikdäki möhüm syýasy-hukuk hem-de howpsuzlyk meseleleri boýunça köptaraplaýyn meňzeş çemeleşmeleri emele getirmek.
- Syýasy-diplomatik özara ynam: Doganlyk döwletleriň arasyndaky syýasy dialogy berkitmek, halkara guramalaryň çäklerinde özara goldaw berşigi işjeňleşdirmek.
- Ykdysadyýet, energetika we ulag-logistika: Hazar deňziniň üstünden geçýän halkara üstaşyr koridorlaryny (hususan-da «Gündogar–Günbatar» ugruny), multimodal ulag infrastrukturalaryny we energetika ulgamyndaky bilelikdäki taslamalaryň gerimini giňeltmek.
- Ekologiýa we suw serişdelerini dolandyrmak: Klimatyň üýtgemegine uýgunlaşmak, Amyderýa we Syrderýa suw serişdelerini netijeli peýdalanmak, Aral deňziniň kynçylyklaryny ýeňip geçmek boýunça çäreleri utgaşdyrmak.
- Medeni-gumanitar we ýaşlar syýasaty: Bilim, ylym, medeniýet hem-de sport ugurlary boýunça halklaryň arasyndaky taryhy dostluk we birleşik baglaryny mundan beýläk-de çuňlaşdyrmak.
Sammitiň geçirilýän ýeri hökmünde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň saýlanyp alynmagy hem uly ähmiýete eýedir. Hazar deňziniň ajap kenarynda ýerleşýän Awaza diňe bir halkara derejeli dynç alyş zolagy bolman, eýsem soňky ýyllarda sebit we global ähmiýetli wajyp syýasy, ykdysady we ekologiýa forumlarynyň geçirilýän medeni-diplomatik merkezine öwrüldi. Sammitiň çäklerinde döwlet Baştutanlarynyň ýokary derejedäki duşuşyklary bilen bir hatarda, işewürlik forumlarynyň, sergileriň we medeni çäreleriň hem geçirilmegi göz öňünde tutulýar. Awazada geçiriljek döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjanyň köpasyrlyk dostlukly, doganlyk gatnaşyklaryny täze derejä çykarmak bilen, tutuş sebitde durnukly ösüşi we abadançylygy üpjün etmekde möhüm amaly ädim bolar.